କେନ୍ଦୁଝର, ଓଡ଼ିଶା | ୨୯ ମଇ ୨୦୨୬ — ଓଡ଼ିଶା ସରକାରଙ୍କ ‘ଆମ କଳିକା’ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ, ଯାହାକି ମୋବାଇଲ କ୍ରେଚେସ୍‌ର ବୈଷୟିକ ସହଯୋଗ ଓ ଜିଲ୍ଲା ଖଣିଜ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ (DMF) ର ଆର୍ଥିକ ସହାୟତାରେ କାର୍ଯ୍ୟାନ୍ୱିତ ହେଉଛି, ବଂଶପାଳ ବ୍ଲକ, କେନ୍ଦୁଝରରେ ତିନି ବର୍ଷର ସଫଳ କାର୍ଯ୍ୟାନ୍ୱୟନ ପୂରଣ ଅବସରରେ ୨୯ ମଇ ୨୦୨୬ ରେ କେନ୍ଦୁଝରର ସେଲ୍ (SAIL) ଅଡିଟୋରିୟମ୍‌ରେ ଏକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଆୟୋଜନ କରାଯାଇଥିଲା। 

ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ୩୦୦ରୁ ଅଧିକ ଅଂଶଗ୍ରହଣକାରୀ ଯୋଗଦେଇଥିଲେ, ଯାହାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପଞ୍ଚାୟତୀ ରାଜ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନର ସଦସ୍ୟ, ଆଇସିଡିଏସ୍‌ କର୍ମଚାରୀ, କ୍ରେଚ୍ କର୍ମୀ, ଅଭିଭାବକ ଓ ସମୁଦାୟ ପ୍ରତିନିଧିମାନେ ଥିଲେ।

ନଭେମ୍ବର ୨୦୨୨ରେ କେନ୍ଦୁଝର ଜିଲ୍ଲା ପ୍ରଶାସନ ସହ ମିଳିତ ଭାବେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ‘ଆମ କଳିକା’ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଗତ ତିନି ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ବଂଶପାଳ ବ୍ଲକରେ ୧୫୦ଟି କ୍ରେଚ୍‌କୁ ବିସ୍ତାର କରି ଖଣି ପ୍ରଭାବିତ ସମୁଦାୟର ଶିଶୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସୁରକ୍ଷିତ ଓ ସ୍ନେହପୂର୍ଣ୍ଣ ପରିବେଶ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି।

ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଶ୍ରମ-ନିର୍ଭର ସମୁଦାୟରେ ଶିଶୁ ଯତ୍ନ ସେବାର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଭାବକୁ ପୂରଣ କରୁଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଅଭିଭାବକମାନେ—ବିଶେଷକରି ମାଆମାନେ—ଖଣି ଓ ଏହାର ଆଖପାଖରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ କାମ କରିଥାନ୍ତି। ଶିଶୁମାନଙ୍କର ପୋଷଣ, ସୁରକ୍ଷା ଓ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଶିକ୍ଷାକୁ ସମର୍ଥନ କରିବା ସହିତ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ମହିଳାମାନଙ୍କୁ ଅଧିକ ନିରାପତ୍ତା ସହ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିବା ଓ ଶିଶୁ ଯତ୍ନର ଭାର କମାଇବାରେ ସହାୟତା କରିଛି।

ପ୍ରଭାବ ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନର ପ୍ରମୁଖ ତଥ୍ୟ:

ଏହି ଅଧ୍ୟୟନ ଖଣି ପ୍ରଭାବିତ ସମୁଦାୟରେ ସଂଗଠିତ ଶିଶୁ ଯତ୍ନ ସେବାର ପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ ଭୂମିକାକୁ ଉଜାଗର କରିଥିଲା ଏବଂ କିଛି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ତଥ୍ୟ ସାମ୍ନାକୁ ଆଣିଥିଲା:

•    କ୍ରେଚ୍‌ରେ ଭର୍ତ୍ତି ପୂର୍ବରୁ ୧୬%–୨୨% ମାଆ ନିଜର ବଡ଼ ସନ୍ତାନମାନଙ୍କୁ—ମୁଖ୍ୟତଃ ଝିଅମାନଙ୍କୁ—ଶିଶୁ ଯତ୍ନ ପାଇଁ ନିର୍ଭର କରୁଥିଲେ। କ୍ରେଚ୍‌ରେ ଭର୍ତ୍ତି ପରେ ୫୬.୬% ପରିବାର ବଡ଼ ସନ୍ତାନମାନଙ୍କର ବିଦ୍ୟାଳୟ ଉପସ୍ଥାନରେ ଉନ୍ନତି ହୋଇଥିବା ଜଣାଇଥିଲେ, ଯାହା ଶିଶୁ ଯତ୍ନର ଅଭାବରେ ଝିଅମାନଙ୍କ ଉପରେ ପଡ଼ୁଥିବା ଲୁକ୍କାୟିତ ଶିକ୍ଷାଗତ ଭାରକୁ ପ୍ରକାଶ କରେ।

•    ୨୨.୬% ମାଆ କହିଥିଲେ ଯେ, ବିକଳ୍ପ ଯତ୍ନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ନଥିବାରୁ ସେମାନେ ନିଜ ଶିଶୁମାନଙ୍କୁ ଜଙ୍ଗଲ, କାର୍ଯ୍ୟସ୍ଥଳ କିମ୍ବା ଶ୍ରମସ୍ଥଳକୁ ସାଙ୍ଗରେ ନେଇଯାଉଥିଲେ।

•    କାର୍ଯ୍ୟଚାପ ହେତୁ ଶିଶୁମାନଙ୍କୁ ଆଗୁଆ ଭାବେ ବିକଳ୍ପ ଖାଦ୍ୟ ଦେବା ପ୍ରଥା ଦେଖାଯାଇଥିଲା; ଘନ ଖାଦ୍ୟ କିମ୍ବା ବିକଳ୍ପ ଖାଦ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରିବାର ହାରାହାରି ବୟସ ୪.୩ ମାସ ରେକର୍ଡ ହୋଇଥିଲା, ଯାହା ସୁପାରିଶକୃତ ଶିଶୁ ଖାଦ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଦେଶିକାଠାରୁ କମ୍।

•    ୯୦.୫% ମାଆ କହିଥିଲେ ଯେ କ୍ରେଚ୍‌ରେ ଭର୍ତ୍ତି ପରେ ସେମାନେ କମ୍ ଭାର ଅନୁଭବ କରୁଛନ୍ତି। ଏହାସହ ମାଆମାନଙ୍କର ଦୈନିକ ବିଶ୍ରାମ ସମୟ ୧.୬ ଘଣ୍ଟାରୁ ବୃଦ୍ଧି ପାଇ ୨.୯ ଘଣ୍ଟାକୁ ପହଞ୍ଚିଛି।

•    ନମୁନା କ୍ରେଚ୍‌ଗୁଡ଼ିକର ଗୁଣାତ୍ମକ ତୁଳନାତ୍ମକ ବିଶ୍ଳେଷଣ (QCA) ରୁ ଜଣାପଡ଼ିଛି ଯେ ସୁରକ୍ଷିତ ଶିଶୁ ଯତ୍ନ ସ୍ଥାନ ଏବଂ ନିର୍ଭରଯୋଗ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନୀୟ ଜଳର ଉପଲବ୍ଧତା ହିଁ ସକାରାତ୍ମକ ଶିଶୁ ବିକାଶ ସହ ସର୍ବାଧିକ ସମ୍ପୃକ୍ତ ଦୁଇଟି କାରକ।

•    ଅଧ୍ୟୟନଟି ଏହା ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛି ଯେ, ଶିଶୁ ଯତ୍ନରେ ପିତାଙ୍କ ଅଂଶଗ୍ରହଣ ହାର ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଭାବେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇନଥିବାରୁ ଲିଙ୍ଗଭିତ୍ତିକ ଯତ୍ନ ଦାୟିତ୍ୱର ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ଏବେ ବି ଜାରି ରହିଛି।

କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ଉଦ୍ବୋଧନ ଦେଇ ମୋବାଇଲ କ୍ରେଚେସ୍‌ର କାର୍ଯ୍ୟନିର୍ବାହୀ ନିର୍ଦ୍ଦେଶିକା ଚିରଶ୍ରୀ ଘୋଷ କହିଥିଲେ:

“ଆଜି ସେୟାର କରାଯାଇଥିବା ପ୍ରଭାବ ଅଧ୍ୟୟନ କେବଳ କାର୍ଯ୍ୟାନ୍ୱୟନର ଏକ ରେକର୍ଡ ନୁହେଁ; ଏହା ଏହାର ପ୍ରମାଣ ଯେ ଖଣି ପ୍ରଭାବିତ ଅଞ୍ଚଳରେ ବିକାଶ, ମହିଳାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ସମୁଦାୟର କଲ୍ୟାଣ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଆଲୋଚନାର କେନ୍ଦ୍ରବିନ୍ଦୁରେ ଶିଶୁ ଯତ୍ନକୁ ସ୍ଥାନ ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ।”

ସମୁଦାୟର ସ୍ୱର ମଧ୍ୟ ଏହି ମତକୁ ସମର୍ଥନ କରିଥିଲା। ବଂଶପାଳ ବ୍ଲକର ସହରପୁର ଗ୍ରାମ ପଞ୍ଚାୟତର ସରପଞ୍ଚ ରଞ୍ଜିତ କୁମାର ଦେହୁରୀ କହିଥିଲେ:

“କ୍ରେଚ୍ କେବଳ ଶିଶୁ ପାଇଁ ନୁହେଁ—ଏହା ସମଗ୍ର ପରିବାର ଓ ସମୁଦାୟର ସମ୍ପତ୍ତି। ଶିଶୁ ଯତ୍ନ କେବଳ ଅଭିଭାବକଙ୍କ ଦାୟିତ୍ୱ ନୁହେଁ; ଏହା ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କର ଦାୟିତ୍ୱ। ସମଗ୍ର ସମୁଦାୟ ଯେତେବେଳେ କ୍ରେଚ୍‌କୁ ସମର୍ଥନ କରେ, ସେତେବେଳେ ଏହା ଅଧିକ ସଶକ୍ତ ହୁଏ। ସେଥିପାଇଁ ମୁଁ ପ୍ରତି ସପ୍ତାହରେ ମୋ ଗ୍ରାମ ପଞ୍ଚାୟତର କ୍ରେଚ୍‌ଗୁଡ଼ିକୁ ପରିଦର୍ଶନ କରେ।”

ଆମୁଣି ଗାଁ, ରାୟଗୋଡ଼ା ଜିପିର ଜଣେ ମାଆ ଗୋଲାପୀ ନାୟକ କହିଥିଲେ:

“ମୁଁ ଗର୍ବିତ ଯେ ଆମ ଗାଁରେ ମୋବାଇଲ କ୍ରେଚେସ୍‌ ଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ ଏକ କ୍ରେଚ୍ ଅଛି। ଏହା କେବଳ ଶିଶୁମାନଙ୍କୁ ଖାଦ୍ୟ ଦେବା ବିଷୟ ନୁହେଁ—ଏହା ସେମାନଙ୍କର ମାନସିକ ଓ ଶାରୀରିକ ବିକାଶ ସହ ଜଡ଼ିତ। ମୋ ଶିଶୁ କ୍ରେଚ୍‌ରେ ଥିବାବେଳେ ମୁଁ ମୋ ପରିବାର ପାଇଁ ଅଧିକ ଆୟ କରିପାରୁଛି। ଏବଂ ମୋ ଶିଶୁ ସେଠାରେ ଅଧିକ ଖୁସି ରହୁଛି। ଆମ ଗାଁକୁ ଏହି କ୍ରେଚ୍ ଆଣିଥିବାରୁ ମୋବାଇଲ କ୍ରେଚେସ୍‌କୁ ଧନ୍ୟବାଦ।”

କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ କ୍ରେଚ୍ କର୍ମୀମାନଙ୍କର ଅବଦାନକୁ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନିତ କରାଯାଇଥିଲା। ସେମାନେ ପ୍ରାୟତଃ ସ୍ଥାନୀୟ ସମୁଦାୟର ମହିଳା, ଯେଉଁମାନେ ପୋଷଣ, ଶିଶୁ ବିକାଶ, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ନିରୀକ୍ଷଣ ଓ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଶିକ୍ଷା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସହଯୋଗ କରୁଛନ୍ତି।

ଗବେଷଣାରୁ ଜଣାପଡ଼ିଛି ଯେ ମସ୍ତିଷ୍କର ପ୍ରାୟ ୯୦% ବିକାଶ ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ବୟସ ପୂର୍ବରୁ ହୋଇଥାଏ। କେନ୍ଦୁଝର ପରି ଖଣି ପ୍ରଭାବିତ ଜିଲ୍ଲାରେ, ଯେଉଁଠାରେ ପରିବାରମାନେ ଆର୍ଥିକ ଅନିଶ୍ଚିତତା, ପ୍ରବାସ ଓ ସୀମିତ ଶିଶୁ ଯତ୍ନ ସମର୍ଥନର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୁଅନ୍ତି, ସେଠାରେ ସଂଗଠିତ ଶିଶୁ ଯତ୍ନ ସେବା ଶିଶୁ କଲ୍ୟାଣ ଓ ସମୁଦାୟର ସ୍ଥିରତା ବୃଦ୍ଧିରେ ଏକ ମହତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ନେଇପାରେ।

‘ଆମ କଳିକା’ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ବର୍ତ୍ତମାନ ଏକ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଉଦାହରଣ ଭାବେ ଉଭା ହୋଇଛି, ଯାହା ଦର୍ଶାଏ ଯେ DMF ନିବେଶ କିପରି ଖଣି ପ୍ରଭାବିତ ଅଞ୍ଚଳରେ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଶିଶୁ ଯତ୍ନକୁ ଏକ ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ ସାମାଜିକ ଭିତ୍ତିଭୂମି ଭାବେ ସମର୍ଥନ କରିପାରେ।

ମୋବାଇଲ କ୍ରେଚେସ୍‌ ବିଷୟରେ

୧୯୬୯ ମସିହାରୁ ମୋବାଇଲ କ୍ରେଚେସ୍‌ ଭାରତର ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳରେ ସୁରକ୍ଷିତ ଶିଶୁ ଯତ୍ନ କେନ୍ଦ୍ର, ସମୁଦାୟ ଅଂଶଗ୍ରହଣ ଏବଂ ସରକାର ଓ ସାମାଜିକ ସଂଗଠନମାନଙ୍କ ସହ ଭାଗୀଦାରି ମାଧ୍ୟମରେ ବଞ୍ଚିତ ସମୁଦାୟର ଛୋଟ ଶିଶୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ନେହମୟ ଯତ୍ନ ନିଶ୍ଚିତ କରିବାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଆସୁଛି।

Powered by Froala Editor