ଭୁବନେଶ୍ୱର : କଟକ ହେଉଛି ହଜାରେ ବର୍ଷର ସହର  । ଆଉ ଭୁବନେଶ୍ୱରର ବୟସ ମାତ୍ର ୭୪  । ଅନେକଙ୍କ ମନରେ ଏହି ଧାରଣା ରହିଛି  । ହେଲେ ଭୁବନେଶ୍ୱର କିନ୍ତୁ କଟକ ଠାରୁ ବହୁ ପୁରୁଣା ବୋଲି ଐତିହାସିକମାନେ ମତପୋଷଣ କରନ୍ତି  । ଏନେଇ ଅନେକ ଐତିହାସିକ ତଥ୍ୟ ପ୍ରମାଣ ବି ରହିଛି  ।

ଏନେଇ ଯୁବ ଲେଖକ ଶୁଭ୍ରାଂଶୁ ପଣ୍ଡା କହିଛନ୍ତିଯେ, କଟକ ଠାରୁ ଭୁବନେଶ୍ୱର ବହୁ ପୁରୁଣା  । ବିଭିନ୍ନ ସମୟରେ ତୋଷାଳୀ, କଳିଙ୍ଗନଗରୀ, ଏକାମ୍ର, କୃତ୍ତିବାସ କଟକ ଆଦି ନାମ ବହନ କରିଛି ଭୁବନେଶ୍ୱର  । ଐତିହାସିକ ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ, ପୂର୍ବ ଭାରତର ଅନ୍ୟତମ ପୁରାତନ ନିର୍ମାଣ ଶିଶୁପାଳ ଗଡ଼ ବର୍ତ୍ତମାନର ଭୁବନେଶ୍ୱର ଉପକଣ୍ଠରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲା  । ଐତିହାସିକ ପ୍ରମାଣ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ଅନେକ ମହାଭାରତ ବର୍ଣ୍ଣିତ ରାଜା ଶିଶୁପାଳଙ୍କର ଗଡ଼ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି  । ମହାଭାରତର ସମୟକୁ ହିସାବକୁ ନେଇ କେତେକ ଐତିହାସିକ ଶିଶୁପାଳଗଡ଼ର ସମୟ ଖ୍ରୀଷ୍ଟପୂର୍ବ ୩୧୩୭ ବୋଲି ଅନୁମାନ କରିଛନ୍ତି  । ଏହା ସତ୍ୟ ହେଲେ ଭୁବନେଶ୍ୱର ମହାଭାରତ ସମୟର ତଥା ୫ ହଜାର ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ ପୁରୁଣା ସହର  । ଭୂତତ୍ୱବିତ ଡକ୍ଟର ବିକେ ରଥଙ୍କ ଅନୁସାରେ ଶିଶୁପାଳଗଡ଼ ଖନନ ବେଳେ ଯେଉଁ ସବୁ ପାତ୍ର, ହାଣ୍ଡି ଓ ନିର୍ମାଣ ସାମଗ୍ରୀର ଭଗ୍ନାଂଶ ମିଳିଛି ସେସବୁ ୧୦ ହଜାର ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ ପୁରୁଣା  ।

ତେବେ ଆଜିକୁ ୨୨ ଶହ ବର୍ଷ ତଳେ ଚେଦି ରାଜା ଖାରବେଳ ଶିଶୁପାଳଗଡ଼ର ପୁନଃନିର୍ମାଣ କରାଇଥିଲେ  । ପଦ୍ମପୁରାଣ, ପ୍ରାଚୀ ମାହାତ୍ମ୍ୟ, ଶିବ ପୁରାଣ, କପିଳ ସଂହିତା ଓ ଏକାମ୍ର ପୁରାଣ ଆଦିରେ ଏ ସହରର ନାମ ଏକାମ୍ର କ୍ଷେତ୍ର ବୋଲି ଉଲ୍ଳେଖ ରହିଛି  । ଖାରବେଳଙ୍କ ଠାରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟବଂଶୀ ଗଜପତି ଶାସକଙ୍କ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭୁବନେଶ୍ୱର ସହର ରାଜନୀତିରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ଥାନ ଗ୍ରହଣ କରିଆସିଛି  । ସପ୍ତମ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଶୈଳୋଦ୍ଭବ ଶାସନ ସମୟରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଅକ୍ଷତ ଅବସ୍ଥାରେ ଥିବା ଭୁବନେଶ୍ୱରର ପୁରୁଣା ମନ୍ଦିର ପର୍ଶୁରାମେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର ତିଆରି ହୋଇଥିଲା  । ପରେ ଅଷ୍ଟମ ଶତାବ୍ଦୀରେ ସୋମବଂଶୀ ଶାସକମାନେ ଭୁବନେଶ୍ୱରରେ ନିଜର ରାଜଧାନୀ ବସାଇଥିଲେ  । ୧୪୩୫ ମସିହା ଜୁନ ୨୯ରେ ସୂର୍ଯ୍ୟବଂଶର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ଗଜପତି କପିଳେନ୍ଦ୍ର ଦେବ ଭୁବନେଶ୍ୱରରେ ନିଜର ଅଭିଷେକ ସମାରୋହ କରିଥିଲେ  । ମୋଗଲ ଶାସନ ସମୟରେ କଟକ ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ପାଇଥିଲା  । ଗଜପତି ଶାସକମାନେ ଖୋର୍ଦ୍ଧା ଓ ପରେ ପୁରୀକୁ ରାଜଧାନୀ ଘୁଂଚାଇନେଲେ  । ୧୯୪୮ ଅପ୍ରେଲ ୧୩ରେ ପଣ୍ଡିତ ଜବାହାରଲାଲ ନେହେରୁ ଭୁବନେଶ୍ୱରର ଶିଳାନ୍ୟାସ କରିଥିଲେ  ।

Powered by Froala Editor